Vandaag (11 juni 2026) schept Ingrado, vakvereniging van leerplichtambtenaren, duidelijkheid. Samen met het Openbaar Ministerie en het ministerie van OCW heeft zij naar haar mening de gouden sleutel gevonden om de uitspraak van de Hoge Raad van 21 april jl. in de praktijk toe te passen: het OM gaat vanaf nu ook niet-strafbare feiten vervolgen en de leerplichtambtenaren helpen daarbij. Een nieuw bedrijf in een schouwspel dat al minimaal vijftien jaar duurt.

De Leerplichtwet is duidelijk

De Leerplichtwet stelt expliciet dat de gemoedsbezwaren betrekking kunnen hebben op het openbaar onderwijs. Dat haalt onverbiddelijk alle grond onder de uitlatingen van Ingrado vandaan en het laat ook haarfijn zien dat de Hoge Raad zich op politiek vlak begeeft.

De Hoge Raad dwaalt

De wet stelt ook expliciet dat de ouders van rechtswege -zonder tussenkomst van de gemeente- zijn vrijgesteld. En dus, in tegenstelling tot wat de Hoge Raad beweert, zeker ook zonder tussenkomst van de rechter. De wet stelt limitatief opgesomde vormeisen aan de kennisgeving, maar er bestaat niet zoiets als een wettelijk toetsingskader. Een toetsingskader dat niet bestaat, kan niet worden aangescherpt. De Hoge Raad verduidelijkt de wet niet, hij wijzigt hem en dat komt de Raad niet toe.

Vervolgen zonder strafbaar feit?!

En dan het Openbaar Ministerie (OM). Hoe wil het OM ouders die een eerste kennisgeving doen, vervolgen als er geen sprake is van een strafbaar feit? Het enkele feit dat ouders hun wettelijk verplichte kennisgeving indienen, is precies dat: een wéttelijke plicht, géén strafbaar feit. Ingrado kan hoog springen en laag springen, maar ook het recente arrest van de Hoge Raad verandert daar niets aan. Deze wet is onverkort van kracht en de ouders zijn onverkort van rechtswege vrijgesteld.

Dezelfde ouders, dezelfde gemoedsbezwaren

Let wel, het zijn de ouders die vrijgesteld zijn, niet het kind. Hoe wil het Openbaar Ministerie ouders -zonder strafbaar feit- enerzijds gaan vervolgen voor een jonger kind dat leerplichtig wordt, terwijl dat Openbaar Ministerie anderzijds erkent dat diezelfde ouders voor hun oudere kinderen wél van rechtswege zijn vrijgesteld? Terwijl het om dezelfde scholen, dezelfde ouders en dezelfde gemoedsbezwaren gaat?

De kool en de geit

Probeert het Openbaar Ministerie hier de kool en de geit te sparen? Wel druk uitoefenen op de politiek, maar ondertussen voorkomen dat het zich in één keer al te veel werk op de hals haalt en de toch al overbelaste strafrechtketen nog verder belast met het instellen van 2.860 vervolgingen zonder wettelijke basis? Of is deze tweetrapsraket bedoeld om te voorkomen dat het al te veel in de gaten loopt waar het OM eigenlijk mee bezig is, namelijk het vervolgen van onschuldige ouders die de wet niet overtreden? Moeten ouders voor hun jongste kind alvast maar veroordeeld worden, zodat het gemakkelijker is om hen ook voor hun oudere kinderen te veroordelen? Terwijl er geen strafbaar feit is? Is dat onze rechtstaat? Is dit de volgende groep burgers die vermorzeld wordt door de overheid?

Wethouders en leerplichtambtenaren moeten verantwoordelijkheid nemen

Het Openbaar Ministerie en Ingrado wekken op zijn minst de schijn leerplichtambtenaren uit te lokken tot strafbare feiten. Immers, mag een leerplichtambtenaar ouders betichten van absoluut verzuim, terwijl de wet hen vrijstelt van de inschrijvingsplicht? Mag een leerplichtambtenaar een proces-verbaal opmaken als er geen strafbaar feit is?

Colleges van burgemeester en wethouders en hun leerplichtambtenaren moeten zich hier terdege van bewust zijn. Zij doen er wijs aan hun handelen te baseren op de wet zelf in plaats van op de activistische adviezen van Ingrado. Zij zijn tenslotte verantwoordelijk voor hun eigen handelen in dezen. En college en leerplichtambtenaren zijn degenen waarop ouders de materiële en immateriële schade die ontstaat door dit onrechtmatig handelen van de gemeentelijke overheid zullen verhalen.